Voor het eerst doet de voormalige Doopsgezinde kerk in de Oranjestraat mee met Open Monumentendag. De kerkzaal is inmiddels een atelier en galerie geworden. Gidsen van de Asser Historische Vereniging vertellen over de geschiedenis van het kerkgebouw. Ze vertellen je ook over de enorme plafondschildering die de geschiedenis van de doopsgezinden in Nederland overrompelend in beeld brengt.
VOORMALIGE DOOPSGEZINDE KERK, ORANJESTRAAT 13
KERKJE VAN GOLDBLOUM
- De Doopsgezinde kerk is in gebruik als atelier en expositieruimte van borduurkunstenaar Wilma Mencke. Ze heeft als kunstenaarsnaam MW Goldjebloum. Ze gaf haar kerk de naam ‘Kerkje van Goldjebloum’.
RONDLEIDINGEN
- Tijdens Open Monumentendag is de kerk geopend voor het publiek. Gidsen van de Asser Historische Vereniging verzorgen korte rondleidingen door het kerkgebouw.
Er is speciale aandacht voor de plafondschildering uit 2024 die de geschiedenis van de doopsgezinden in Nederland verbeeldt.
Openingsfoto: Gertjan Smit
STADSBOUWMEESTER TAEKE BOONSTRA BOUWDE DE DOOPSGEZINDE KERK
De Doopsgezinde kerk aan de Oranjestraat werd in 1909 gebouwd naar een ontwerp van de Asser stadsbouwmeester Taeke Boonstra. Hij was de boekhouder van de doopsgezinde gemeente en heeft het ontwerp belangeloos gemaakt. Zowel exterieur als interieur kenmerken zich door de soberheid, die van doopsgezinden mag verwachten. Net als zijn meeste andere werk uit die periode heeft het ontwerp van Boonstra jugendstil-kenmerken. Het was de bouwstijl die in die tijd in de mode was. Het kerkgebouw kreeg in 2008 de status van gemeentelijk monument.
De Doopsgezinde kerk heeft twee lage torentjes die het gebouw onderscheiden van de woningen er omheen. De acht boogramen in de zijgevels hebben typische jugendstil-kenmerken. Het raam boven de preekstoel verbeeldt de start van de doopsgezinde gemeente in Assen in 1896.
In 2019 werd de doopsgezinde gemeente in Assen opgeheven omdat het aantal leden in Assen te klein was geworden. De Asser kunstenaar Jan van Loon betrok het kerkgebouw. Zelf ging de kunstenaar in de kerkenraadskamer wonen en de kerkzaal werd atelier en expositieruimte. Jan van Loon was de initiatiefnemer van de grote plafondschildering die in 2024 werd gerealiseerd (zie hieronder).
In 2024 kocht Wilma Mencke het gebouw. Ze werkt als borduurkunstenaar onder de naam MW Goldjebloum. Wilma Mencke gebruikt het gebouw voor eigen exposities, maar ook anderen kunnen er exposeren. Ook zijn er regelmatig concerten, voorstellingen en workshops.
In juli 2026 kon een begin worden gemaakt met de restauratie van de voor- en zijgevels van de voormalige Doopsgezinde kerk. De gevels worden deels opnieuw ingevoegd en ook wordt het aangetaste stucwerk binnen aangepakt. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door een provinciale subsidie.
PLAFONDSCHILDERING BRENGT GESCHIEDENIS DOOPSGEZINDEN IN BEELD
De plafondschildering in de Doopsgezinde kerk was in 2024 een studieopdracht van masterstudenten van de Klassieke Academie in Groningen. Het werk werd uitgevoerd onder leiding van docent Randolph Algera. De kunstenaars zien hun werk niet als religieuze kunst, maar als een ‘historiestuk’ over de doopsgezinden.
De schildering heeft een oppervlakte van 25 bij 10 meter. Ze bestaat uit drie schilderijen: Menno Simons (boven preekstoel), het Drama van Münster (boven ingang) en de Verlichting (midden).
Plafondschildering Doopsgezinde kerk in Assen.
(foto Gertjan Smit)
- Het drama van de Wederdopers in Munster (links) In 1533 kwamen de Wederdopers aan de macht in de Duitse stad Münster. Het was een zeer radicale stroming binnen de jonge doopsgezinde beweging. Ze stichten er het Koninkrijk Sion. Het ideaal ontaardde snel in een waar schrikbewind. In 1535 herstelde de bisschop het gezag in de stad. Leider Jan van Leiden en enkele andere Wederdopers werden opgehangen in een ijzeren kooi aan de toren van de Lambertikerk.
Het drama in Münster deed Menno Simons en zijn volgelingen radicaal kiezen voor het pacifisme. Deze vreedzame houding is in de loop van de geschiedenis steeds een belangrijk kenmerk van de doopsgezinden gebleven. - De verlichting binnen de doopsgezinde gemeenschap (midden) Vrijzinnig en verdraagzaam stijgen doopsgezinden vanuit de kerk hemelwaarts. Ze zijn toegerust met geloof, hoop en liefde. In de schildering Verlichting zijn doopsgezinde ‘hoogvliegers’ te zien zoals Anna Zernike, de eerste vrouwelijke predikant in Nederland. Ook Joost van de Vondel is een van de afgebeelde doopsgezinden.
- Menno Simons verlaat de katholieke kerk (rechts) Menno Simons staat afgebeeld met de rug naar Rome. Onder hem zie je de Sint Pieter. De Friese pastoor Menno Simons verzette zich tijdens de Reformatie met name tegen de kinderdoop. Hij pleitte voor de doop op een moment dat iemand daar zelf voor kon kiezen. De schildering verbeeldt Menno’s definitieve breuk met de katholieke kerk in 1536.
- Predikant Cornelis Anslo en zijn vrouw (linksboven in de rand) Aan de rand van hun schildering hebben de makers van de plafondschildering een hommage gebracht aan Rembrandt. Deze maakte in 1641 een groot olieverfschilderij van de Amsterdamse doopsgezinde predikant Cornelis Claesz Anslo en zijn vrouw Aaltje Gerrits Schouten. Het originele schilderij hangt in de Gemäldegalerie in Berlijn.
(Tekst op basis van informatie van Tibbe Breimer)