Alweer een flink aantal jaren zet de rechtbank Noord-Nederland aan de Brinkstraat tijdens Open Monumentendag haar deuren wagenwijd open voor het publiek. Elk jaar komen er meer mensen op af en ook dit jaar kon weer een nieuw record worden bijgeschreven. Er kwamen naar schatting zo’n 1100 bezoekers om het monumentale pand te bekijken.
Vrijwilligers van de rechtbank verzorgden rondleidingen door het hele gebouw, onder andere door het cellencomplex. Ook waren er de hele dag (nagespeelde) rechtszittingen en lezingen over de geschiedenis van de rechtspraak.
Ook voor de kinderen was er de hele dag van alles te doen. Ze mochten in toga op de foto en ze konden geschminkt worden. Het was niet tegen dovemans oren gezegd.
Foto’s: Gertjan Smit
ADRIAAN KOMMERS BOUWDE EEN 'PALEIS VAN JUSTITIE'
Hoofdingenieur Cornelis de Beer maakte als hoofd van de Waterstaat in Drenthe in de jaren dertig van de negentiende eeuw verschillende ontwerpen voor een nieuwe rechtbank aan de Brinkstraat in Assen. Tot dan toe hield de rechtbank zitting in het Provinciehuis. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, die de bouw moest betalen, hield de plannen van De Beer echter steeds tegen, vooral omdat de bouw veel te duur werd.
Ir. Adriaan Kommers (1786-1854) was opvolger van De Beer bij de provincie. Zijn neoclassicistische ontwerp haalde in 1837 de eindstreep wel. Het plan van Kommers leek overigens sterk op dat van zijn voorganger.
De middenpartij met de vier kolossale ionische pilasters en het fronton lijkt van de rechtbank een tempel van Vrouwe Justitia te maken. (Pilasters zijn zuilen die uit het metselwerk naar voren komen. Het fronton is de driehoek boven in de gevel.)
Op het fronton zie je in gouden letters SINE JUSTITIA NULLA LIBERTAS, ofwel: Zonder gerechtigheid geen vrijheid. Eronder staat het jaartal 1840. Toen het Asser rechtbank in dat jaar in gebruik werd genomen, was het het grootste overheidsgebouw in Drenthe, een waar 'Paleis van Justitie'.
Tegelijkertijd werd achter de rechtbank een ‘Huis van Verzekering en Arrest’ gebouwd met een eigen ingang aan de kant van de Brink. Het gebouw verving de oude gevangenis aan de Kloosterstraat. Achter het poortgebouw stonden twee cellenblokken met een binnenplaats. Het Huis van Bewaring werd in de loop van de tijd verschillende malen uitgebreid.
In 1992 werd het Huis van Bewaring gesloten waarna het cellenblok werd afgebroken. Het maakte in 1995 plaats voor de nieuwe kantoorvleugel van de rechtbank, een ontwerp van architect Wim Quist (1930-2022).
Rechtbank aan de Brinkstraat toen er nog een gracht richting Brink liep, ansichtkaart circa 1910.
(Drents Archief, collectie gemeente Assen)